Rozwód/Separacja

Rozwód najczęściej kojarzy się z długotrwałym i ciężkim procesem skonfliktowanych małżonków, któremu towarzyszą negatywne emocje, podsycane przez wzajemne zarzuty i pretensje. Trzeba pamiętać, że rozwód nie dotyczy wyłącznie samych małżonków. Zaangażowane są w niego również ich dzieci, rodzina oraz przyjaciele.

Kiedy możliwe jest uzyskanie rozwodu?

Uzyskanie rozwodu jest możliwe tylko wtedy, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia.

O czym orzeka sąd podczas rozprawy rozwodowej?

Orzekając rozwód, sąd, na podstawie całokształtu ustalonych w trakcie rozprawy okoliczności, orzeka m. in. o:

• winie w rozkładzie pożycia – wskazuje to, który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia (jeśli są przesłanki do stwierdzenia winy). Można od tego odstąpić, jeżeli małżonkowie zgodnie wnoszą o nieorzekanie o winie.

• władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do dziecka (np. wybór sposobu leczenia, wybór szkoły itd.). Sąd może również pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom na ich zgodny wniosek, jeżeli przedstawili porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może także orzec pozbawienie władzy rodzicielskiej lub ją zawiesić.

• kontaktach z dzieckiem małżonka ograniczonego we władzy rodzicielskiej.

• alimentach – tj. w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka.

• sposobie korzystania z mieszkania, jeżeli małżonkowie nadal mieszkają wspólnie. Od wspomnianego obligatoryjnego określenia sposobu korzystania ze wspólnego zajmowanego mieszkania, sąd może wyjątkowo odstąpić wtedy, gdy współmałżonkowie, z uzasadnionych przyczyn, sprzeciwiają się temu (zwłaszcza, gdy już wcześniej uzgodnili między sobą sposób korzystania z mieszkania). W sytuacji, gdy jeden z małżonków, swym rażąco nagannym zachowaniem, uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd na żądanie drugiego małżonka, może nakazać jego eksmisję. Ponadto, na zgodny wniosek współmałżonków, sąd może dokonać podziału wspólnego mieszkania lub przyznać go jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na opuszczenie mieszkania bez dostarczenia lokalu zamiennego.

• podziale majątku wspólnego – jednakże jest to możliwe tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu rozwodowym. Na ogół przeprowadzenie podziału majątku wspólnego nie powoduje nadmiernej zwłoki, gdy między stronami nie ma sporu co do składu i sposobu podziału majątku albo gdy sporne okoliczności można wyjaśnić w stosunkowo krótkim czasie i ograniczonym przedmiotowo zakresie.

Separacja (tzw. rozdzielenie małżonków od stołu i łoża) stanowi sposób rozwiązania wspólnoty małżeńskiej. W odróżnieniu od rozwodu, separacja nie prowadzi jednak do formalnego rozwiązania związku małżeńskiego. Małżonkowie, będący w separacji, nie mogą zatem zawrzeć nowego związku małżeńskiego. W wyniku separacji między małżonkami powstaje natomiast rozdzielność majątkowa. Ponadto ustaje obowiązek wspólnego pożycia, obowiązek wierności, a także współdziałania dla dobra rodziny.

O czym orzeka sąd podczas separacji?

Separacja może zostać orzeczona przez sąd na żądanie każdego z małżonków. Warunkiem orzeczenia separacji jest zupełny rozkład pożycia między małżonkami. Orzekając separację – podobnie jak przy rozwodzie – sąd orzeka m. in. o:

• winie w rozkładzie pożycia – chyba, że sąd orzeka na podstawie zgodnego żądania małżonków.

• władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do dziecka, jak i pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom na ich zgodny wniosek. Sąd może także orzec pozbawienie władzy rodzicielskiej lub ją zawiesić.

• kontaktach z dzieckiem małżonka ograniczonego we władzy rodzicielskiej.

• alimentach – tj. o ponoszeniu przez każdego z rodziców kosztów utrzymania i wychowania dziecka.

• sposobie korzystania z mieszkania, jeżeli małżonkowie nadal mieszkają wspólnie – sąd może odstąpić od rozstrzygania tej kwestii jeżeli współmałżonkowie sprzeciwiają się temu. W sytuacji, gdy jeden z małżonków, swym rażąco nagannym zachowaniem, uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd na żądanie drugiego małżonka, może nakazać jego eksmisję. Na zgodny wniosek współmałżonków, sąd może dokonać podziału wspólnego mieszkania lub przyznać go jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na opuszczenie mieszkania bez dostarczenia lokalu zamiennego.

• podziale majątku wspólnego – o ile nie spowoduje to nadmiernej zwłoki dla postępowania.